Foto: Gedwongen Geloften, BNNVARA / De Haaien
Zaterdag vond de première plaats van Gedwongen Geloften, een indringende documentaire over Nederlandse vrouwen in gedwongen huwelijken. Soms zelfs met gedwongen achterlating in het buitenland: meisjes die in Nederland zijn opgegroeid, werden ‘op vakantie’ meegenomen en vervolgens uitgehuwelijkt en achtergelaten.
De documentaire vertelt het verhaal van vier vrouwen die op jonge leeftijd (vaak onder de 18) gedwongen werden uitgehuwelijkt en die zich ondanks alles toch wisten vrij te vechten. Hun verhalen tonen het onrecht en het geweld, maar ook hun geesteskracht om niet op te geven. Vanwege hun veiligheid worden de verhalen verteld door vier actrices, die dat integer en krachtig doen. Als kijker is het verdrietig en boosmakend om te beseffen dat de vrouwen, na alle doorstane ellende, nog steeds niet vrij zijn om zelf hun verhaal te vertellen.
Gedwongen geloften volgt ook een vijfde vrouw, vrouwenrechtenactiviste Shirin Musa, die als directeur van Femmes for Freedom deze vrouwen bijstond. Haar strijd tegen gedwongen huwelijken maakt zichtbaar hoe vrouwen vastzitten in systemen van controle én hoe zij daaruit proberen te breken. Daarbij moeten ze twee keer een zware slag leveren: de eerste om te ontsnappen aan de omgeving; de tweede om steun te krijgen van hun eigen Nederlandse overheid. Een onbevattelijke Kafka, soms. Zoals wat Sarah gebeurde:
“Ik had geen paspoort, niks. Ik was een vluchteling die smokkelaars geld gaf om maar verder te kunnen reizen. En uiteindelijk ben ik in Addis Abeba terechtgekomen. Daar ben ik meteen naar de Nederlandse ambassade gegaan en ik heb daar mijn verhaal verteld, gezegd wie ik was en dat ik achter was gelaten tegen mijn wil in.”
En Nadia:
“Iedereen was naar een bruiloft en ik mocht niet. Ik was met mijn kinderen thuis en dat was het moment om te gaan. Ik ben in een riksja met mijn twee kinderen vertrokken richting Pakistan. Ik wilde weg uit Afghanistan. Ik was superbang, ik dacht ze komen achter me aan.”
Sarah en Nadia waren beide opgegroeid in Nederland en hadden de Nederlandse nationaliteit toen ze tegen hun wil werden uitgehuwelijkt. Maar toch zeiden de Nederlandse ambassades hen niet te kunnen helpen. Te lang weg, paspoort niet verlengd, sorry. De vrouwen stonden dus helemaal alleen zonder steun van hun eigen overheid.
Shirin Musa vertelt: “We hebben daarom hard gestreden voor de Dochterregeling [een fundament voor rechtsherstel en de mogelijkheid tot terugkeer van vrouwen in zulke situaties, red.]. Dat is een urgente en noodzakelijke regeling voor vrouwen die te maken hebben met uithuwelijking in het buitenland en die werden weggestuurd door de ambassades. Want wat zegt de wet nu? Als jij langer dan dertien jaar buiten de EU bent geweest verlies jij je Nederlanderschap.” De motie voor de Dochterregeling is in 2025 aangenomen door de Kamer.
Op papier is alles in Nederland nu echt wel goed geregeld, vertelde Musa in het nagesprek, en in de Kamer is er vaak brede steun van links tot rechts. Maar, vulde ze aan: “De bureaucratie is de voornaamste belemmering. Veel verschillende overheidsinstanties – ambassades, justitie, volksgezondheid, sociale zaken, buitenlandse zaken en binnenlandse zaken – dragen elk een eigen verantwoordelijkheid. Maar het gebrek aan onderlinge afstemming leidt dan tot een situatie waarin iedereen verantwoordelijk is en tegelijkertijd niemand.” Het zal een lange adem vergen dit aan te pakken, maar opgeven is geen optie.
Gedwongen Geloften is gemaakt door Eva Strating en Roxanne Herder. Hun integere verfilming doet alle recht aan de moeilijkheden én de veerkracht van de vrouwen. Juist door de sobere verslaglegging, zonder effectbejag, komen de verhalen in hart en ziel binnen.
De film is indringend en laat je steeds weer afvragen: hoe is het mogelijk dat dit zich recht onder onze neus voltrekt. En wat gaan we eraan doen?
Eén grote stap vooruit kan de overheid vandaag al zetten. In het nagesprek riep Shirin Musa de overheid hartgrondig op nu eindelijk eens te stoppen met het praten met zelfbenoemde ‘community leaders’. Stop met praten met de machthebbers in gemeenschappen. En praat eindelijk eens met de VROUWEN.
———————————
NPO Doc: Gedwongen Geloften is op 30 maart 2026 om 21:20 uur te zien bij BNNVARA op NPO 3; en daarna via NPO Start.
De documentaire is een coproductie van BNNVARA en De Haaien; gefinancierd met steun van het CoBO fonds; en ging 28 maart in première in het Filmhuis Den Haag als onderdeel van het Movies That Matter-filmfestival.
Vrij Links is een meerstemmig platform. Tenzij anders vermeld, spreken auteurs op persoonlijke titel.
